Het idee van slaapkleding is waarschijnlijk zo oud als de mensheid zelf, maar de pyjama zoals wij ‘m tegenwoordig kennen bestaat nog helemaal niet zo lang. Hoe heeft de pyjama zich door de tijd heen ontwikkeld en waar komt die exotische naam eigenlijk vandaan?

De Romeinen: tunieken, tunieken en nog eens tunieken

Denk je aan het oude Rome, dan denk je aan de tuniek. De tuniek was de must-have basic van die tijd, het zwarte jurkje of witte t-shirt van de Oudheid. Het werd gedragen door alle lagen van de bevolking: van arm tot rijk en van man tot vrouw. Het was gebruikelijk om dit kledingstuk dag en nacht aan te houden. Zo’n tuniek werd vaak vervaardigd van Egyptisch linnen en voelde daardoor heerlijk zacht aan; helemaal geen gekke eigenschap voor zulke primitieve ‘nachtkleding’.

Middeleeuws slapen met een slaapmuts

Tegenwoordig denk je bij een ‘slaapmutsje’ al snel aan een borrel voor het slapengaan: een glas wijn of een lekker advocaatje om de slaap gemakkelijker te vatten. De slaapmuts was in de Middeleeuwen echter letterlijk een muts die op het hoofd werd gedragen tijdens de nacht – nog ver voordat de pyjama zoals we ‘m nu kennen zijn intrede had gedaan. De huizen waren toen natuurlijk veel kouder en de muts diende om het hoofd ‘s nachts warm te houden en de verspreiding van hoofdluis tegen te gaan. Luguber detail: wanneer een veroordeelde werd opgehangen aan de galg, werd zijn slaapmuts gebruikt om zijn gezicht te bedekken.

Van pāe jāmah naar pyjama

Het moderne woord ‘pyjama’ stamt af van het Perzische woord ‘payama’ en is via het Engels in de Nederlandse taal terechtgekomen. In eerste instantie had het woord alleen betrekking op comfortabele kleding voor het onderlichaam, zogeheten ‘beenkleding’. De Engelse kolonisten kwamen in Azië veel mannen en vrouwen tegen in luchtige, wijde broeken met een losse tailleband. Zelf zagen de Engelsen in deze wijde broeken een geschikt kledingstuk voor de nacht. Zo verspreidde zowel het kledingstuk als het woord zich in een gestaag tempo buiten Azië.

pyjama jaren 20
Oldskool nachtmode voor dames en de klassieke, gestreepte herenpyjama! (Bron)

The good old gestreepte mannenpyjama

Zogeheten ‘lounging attire’ (wat wij nu een chillpak zouden noemen) werd vervolgens in het Westen door de reislustige Britten geïntroduceerd. Let wel: alleen voor mannen! Zo rond de 1920 nam de mannenpyjama een behoorlijke chique verschijning aan. Pyjama’s werden vervaardigd van zijde of hoogwaardig katoen en hadden soms knopen of kragen om de mannen ook binnenshuis een voorname uitstraling te geven. Dit was ook de tijd waarin de klassieke streep zijn intrede deed in pyjamaland. Een luxe kamerjas eroverheen en je was helemaal het heertje.

Nachthemd voor de vrouwen

badjas vrouwen
‘Lounging attire’ waarin je gezien mag worden: Pip Studio Badjas Floral Fantasy!

Vrouwen droegen lange tijd een (eerlijk is eerlijk: weinig sensueel) nachthemd van linnen, katoen of flanel. Pas rond 1860 werd de vrouwelijke variant op de pyjama geïntroduceerd: een nachtjapon met een broek. In de roaring twenties kwam Coco Chanel gelukkig met een strakkere en vrouwelijker gesneden pyjama, zodat ook de vrouwen er classy bij konden lopen in de avond en nacht. Vanaf de jaren ’60 werd de nachtkleding voor vrouwen opeens een stuk kleiner. De babydoll raakte in zwang: een topje zonder mouwen en een klein broekje met veel ruches.

Van functioneel naar fashion

Hoewel de pyjama lange tijd een puur functioneel kledingstuk was en uitsluitend in de privésfeer gedragen werd, is het vandaag de dag helemaal niet zo gek om in je ‘wijde broek met tailleband’ naar de supermarkt te gaan of te investeren in modieuze nachtkleding die gezien mag worden. De grens tussen nacht- en dagkleding vervaagt en dat schept mogelijkheden! Heb jij al een idee hoe de pyjama van de toekomst eruit ziet?

Nicole
Author

Schrijf een reactie